Pierwszym wpisem z serii „Klasyka klasyki”, poświęconym dziennemu strojowi półformalnemu, chciałbym rozpocząć cykl próbujący przybliżyć kanony i zasady dotyczące najbardziej klasycznej i konserwatywnej części męskiego ubioru.

W ogólnej świadomości społecznej prawie nie istnieje już klasyczny podział na stroje formalne i nieformalne. Przez to pewna część historii odchodzi w zapomnienie na rzecz współczesnej mody. Po części jest to na pewno kwestia zmieniających się obyczajów, stylu życia czy zwykłego braku zainteresowania ubiorem, tym bardziej klasycznym. Dzisiaj dokładne podziały ubiorów, kanony i zasady znane są raczej wąskim grupom pasjonatów czy tradycjonalistów.

W takim wypadku należałoby zadać sobie pytanie: czym są te, dla większości odległe lub zapomniane, stroje, i jak je sklasyfikować?

Najpopularniejsza klasyfikacja męskich strojów przedstawia się następująco:

Strój półformalny dzienny, jak sama nazwa wskazuje, zakładamy w ciągu dnia. Zasadniczo jest to od rana do osiemnastej lub do zachodu słońca (w zależności od tego co następuje pierwsze). Stroller jest zdecydowanie mniej formalny niż żakiet i nie przyciąga tak bardzo uwagi. Można go dzięki temu stosować częściej i wykorzystywać na specjalne okazje zamiast trzyczęściowego garnituru.

Sama marynarka i odpowiednie spodnie to nie wszystko – w przypadku tradycji liczy się historia. Jeśli chodzi o powstanie tego stroju, istnieją dwie wersje: brytyjska i niemiecka. Oczywiście tak jak większość brytyjskich strojów, również ten został przetworzony w Ameryce i tam zaczął żyć własnym życiem.

1.

Pierwsza mówi o powstaniu Black lounge coat worn with striped trousers (British English), czyli strollera (American English). W tym wypadku do czarnego garnituru dodano sztuczkowe spodnie, stosowane w dziennym stroju formalnym, przez co podniesiono nieformalny garnitur do stopnia półformalnego, czyli czegoś pomiędzy garniturem a strojem formalnym. Marynarka może mieć klapy zarówno otwarte jak i zamknięte, ale może także być dwurzędowa. Zgodnie z tą teorią kamizelka w wersji brytyjskiej powinna być uszyta z tego samego materiału co marynarka.

Druga historia związana jest z niemieckim politykiem, ministrem spraw zagranicznych Republiki Weimarskiej, Gustavem Stresemannem, który na podpisanie traktatu w Locarno w 1925r. nie założył standardowego na takie okazje żakietu. Zamiast marynarki żakietowej założył normalną nieformalną marynarkę. W ten sposób spopularyzował ten strój, który w Niemczech przyjął nazwę od jego nazwiska – Stresemann Anzug.

2.

Na całość stroju składają się następujące elementy: marynarka, kamizelka, spodnie, koszula, buty oraz dodatki takie jak krawat, skarpety, rękawiczki czy kapelusz. Myślę, że najlepiej będzie omówić każdy element oddzielnie.

1. Marynarka

Najbardziej formalnym rozwiązaniem jest prosta, jednorzędowa, czarna lub ciemnoszara marynarka z klapami frakowymi i prostymi, ciętymi kieszeniami, zapinana na jeden guzik (lub 3 – w zależności od mody) [4,6]. Stopień formalności obniży zastosowanie klap otwartych [3] oraz dwóch rzędów guzików [5] lub więcej niż jednego guzika – w takim wypadku kieszenie jak najbardziej mogą mieć patki.

3.
4.
5.

 

 

6.

2. Kamizelka

Bardzo często wykorzystuje się kontrastową kamizelkę dwurzędową z klapami szalowymi lub frakowymi [7,8,12], najczęściej w kolorze płowym (taką samą jak do żakietu). Innym, bardziej brytyjskim rozwiązaniem będzie kamizelka z tego samego materiału co marynarka [9,10,11,13]. Niezależnie od koloru może być ona zarówno jednorzędowa jak i dwurzędowa.

7.
8.
9.
10.
11.
12.

 

13.

3. Spodnie

Do półformalnego stroju dziennego odpowiednie będą spodnie sztuczkowe. Określenie „sztuczkowe” jest dosyć ogólne, a jego etymologia niejasna. Najbardziej formalną wersję otrzymamy używając wzoru najczęściej utożsamianego z tym typem spodni, czyli cashmere stripe [15.,16.,17.,18.] lub podobnego. Jednym ze sposobów na zmniejszenie formalności jest użycie innego dopuszczalnego wzoru [14.]. Może to być prążek, stonowana krata, jodełka lub pepitka. W przypadku mody amerykańskiej w nieformalnych wersjach popularny stał się mankiet, co z brytyjskiego punktu widzenia jest niepoprawne. Najbardziej klasycznym rozwiązaniem będą spodnie na szelki z wysokim stanem i zakładkami. Spodnie ze szlufkami lub po prostu założenie paska będzie w tym przypadku bardzo niestosowne.

14.
15., 16., 17., 18.

 

4. Koszula

19. Maklerka z odpinanym kołnierzykiem.

Obecnie jako stosowne określa się dwa typy koszul (podział kolorystyczny). Najbardziej formalna będzie gładka biała koszula z wykładanym kołnierzem i mankietami francuskimi. Innym wyjściem jest maklerka [19.], czyli kolorowa (najczęściej prążkowana) koszula z kontrastowym białym kołnierzem i mankietami. W tym wypadku jak najbardziej na miejscu będzie odpinany kołnierz (zwłaszcza przy maklerce – pozwala to na odpowiednie dobranie rozstawu wyłogów kołnierza do marynarki i krawata lub muszki. W przypadku założenia muszki listwa guzikowa powinna być ponadto zakryta plisą. Przy takiej koszuli najlepsze będą mankiety francuskie Jeśli chcemy dodać do stroju elementy retro lub rekonstrukcyjne, możemy pokusić się o usztywniany gors koszuli i wysoki niewykładany kołnierz w formie stójki jednak będzie to nieodpowiednie w przypadkach innych niż rekonstrukcja historyczna.

5. Buty

20.

Do wyboru mamy półbuty lub trzewiki w różnych wariantach, jedynymi czynnikami stałymi są: kolor czarny oraz zamknięta przyszwa. Mogą to być klasyczne czarne wiedenki z nakładanym noskiem (ang. cap toe oxford shoes) [20.] lub oksfordy bez nakładanego noska [21.]. Moda amerykańska, która wydaje się być o wiele bardziej liberalna niż brytyjska, przyjęła także buty z pojedynczym ażurowaniem przy szwie na nosku (ang. quarter brogue oxford shoes) [22.]. Innym przykładem odpowiednich butów są balmoral shoes [23.], w których przyszwa sięga aż do pięty gdzie najczęściej łączona jest wzobnikiem.

21.
22.
23.

Przykładem trzewików są balmoral boots [24.] potocznie nazywane w Polsce balmoralami. Jest to wysoki odpowiednik balmoral shoes, w którym tak samo jak butach niskich, przyszwa łączy się ze sobą dopiero na pięcie, a kwatera sięga nad kostkę. Najlepiej kiedy wierzchnia część kwatery będzie wykonana z materiału lub zamszu. Innym poprawnym rodzajem obuwia, które na pewno nie przejdzie niezauważone, są button boots [25.]. Jest to rodzaj formalnych męskich (także damskich) trzewików zapinanych na guziki po zewnętrznej stronie cholewki. Także tutaj najlepiej pasować będzie kwatera wykonana z materiału lub zamszu. W dwóch wymienionych typach butów (w których kwatera miała pierwotnie zlewać się kolorystycznie ze skarpetką i odcinać od reszty cholewki, przynosząc na myśl bardziej formalne, mocno wycięte buty męskie, które były popularne jeszcze w XIX wieku, a nawet w pierwszej połowie wieku XX jako buty wieczorowe, czyli eskarpiny) kwatera może być w innym (na przykład szarym) lub tym samym kolorze co reszta cholewki, która powinna być wykonana z czarnej licowej skóry.

24.
25.

 

6. Skarpety

Przy czarnym obuwiu najlepszym rozwiązaniem będą gładkie, czarne, długie skarpety zasłaniające całą łydkę. Przy balmoral shoes lub balmoral boots skarpety powinny być możliwe zbliżone kolorystycznie do kwatery. 

7. Krawat lub muszka

Powinien być jedwabny w stonowanych kolorach, może być gładki, w mikro-wzór, kratę [29.], prążki lub pasy [28.]. W przypadku stroju półformalnego bardzo ciekawy efekt dają krawaty klubowe. Doskonałym rozwiązaniem będzie także jedwabna muszka [27.].

26. W. Churchill i A. Eden. Z lewej marynarka z otwartymi klapami, jednorzędowa kamizelka i mucha. Z prawej zupełne przeciwieństwo – klapy frakowe, dwurzędowa kamizelka i krawat.
27.
28.
29.

 

 

 

 

 

8. Poszetka

Najbardziej odpowiednia będzie biała lniana poszetka złożona „po prezydencku” [27.-29.], chociaż obserwując księcia Karola, można zauważyć, że ciekawy efekt dają jedwabne poszetki z delikatnym wzorem w stonowanych kolorach złożone w puff [30.].

30.

 

9. Spinki i biżuteria

Spinki do mankietów powinny być możliwie klasyczne i minimalistyczne. Warto zgrać dobór kształtu spinek z wykończeniem mankietów. Jeśli są zaokrąglone, najlepiej pasować będą spinki okrągłe. Inną klasyczną biżuterią, jaka pojawia się w przypadku klasycznych strojów może być sygnet [33.] – zarówno herbowy, jak i okolicznościowy. W niektórych krajach (na przykład w USA) tradycją jest noszenie sygnetów świadczących o ukończeniu elitarnej szkoły lub jednostki. W przypadku całej biżuterii dobrze jest zachować jednolitą kolorystykę.

31.
32.
33.

 

 

 

 

 

10. Zegarek

W tym przypadku zegarek naręczny nie będzie dobrym wyborem. Najlepszą opcją jest zegarek kieszonkowy na dewizce noszony w dolnej kieszonce kamizelki. Jego kolor powinien być taki sam jak reszty biżuterii.

34.
35.

 

 

 

 

 

 

 

11. Kapelusz

W przypadku półformalnego stroju dziennego mamy do wyboru trzy rodzaje kapeluszy: cylinder, homburg i melonik, przy czym obecnie najmniej odpowiednim będzie cylinder.

36. Od lewej: melonik, homburg

 

12. Rękawiczki

Odpowiednie będą rękawiczki irchowe w stonowanych, pastelowych odcieniach – najpopularniejsza jest żółta ircha. Najlepiej, jeśli będą szyte ręcznie szwem laszówkowym. Ciekawy efekt można osiągnąć zgrywając kolorystycznie rękawiczki z kamizelką.

37.
38.

 

 

 

 

 

 

Autor: Dawid

 

Bibliografia:

  • Małgorzata Możdżyńska-Nawotka, O modach i strojach, Wrocław 2004;
  • Fashion. the Whole story, pod red. Marine Fogg, Londyn 2013;
  • Anna Sieradzka, Moda w przedwojennej Polsce, Warszawa 2013;
  • Małgorzata Szubert, Leksykon rzeczy minionych i przemijających, Warszawa 2004.

Źródła zdjęć:

  1. http://www.bbc.com/news/uk-scotland-south-scotland-11264053
  2. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bundesarchiv_Bild_102-08487,_Berlin,_deutsch-litauische_Verhandlungen.jpg
  3. http://www.styleforum.net/t/532642/friday-challenge-november-23rd-the-cane/15
  4. http://www.cutterandtailor.com/forum/index.php?showtopic=738
  5. http://www.styleforum.net/t/338285/morning-suit-stroller-fit-pics
  6. The Elegance of…
  7. http://www.styleforum.net/t/338285/lightbox/post/6186077/id/717317
  8. The Elegance of…
  9. http://www.styleforum.net/t/338301/lightbox/post/6189046/id/719205
  10. http://www.morningdressguide.com/morningwear-accessories/the-tie-morning-coat/
  11. http://www.bbc.com/news/uk-scotland-south-scotland-11264053
  12. http://mensfinefashion.blogspot.com/2012/11/the-three-piece-suit.html
  13. The Elegance of…
  14. http://www.morningdressguide.com/trousers-for-morning-coat/
  15. http://www.dugdalebros.com/formalwear/product/8702_black_grey_morning_suit_formal_wear/colour/black_grey_morning_suit_formal_wear/#&gid=1&pid=1
  16. https://andrewsandpygott.files.wordpress.com/2011/01/cashmere-stripe.jpg
  17. http://www.dugdalebros.com/uploads/images/xl/dug00532_1.jpg
  18. http://www.dugdalebros.com/uploads/images/xl/dug00533_1.jpg
  19. The Elegance of…(we współpracy ze sklepem Zbigniew Famuła Klasyczne Buty)
  20. The Elegance of…(we współpracy ze sklepem Zbigniew Famuła Klasyczne Buty)
  21. https://www.crockettandjones.com/media/catalog/product/cache/1/small_image/500x/9df78eab33525d08d6e5fb8d27136e95/w/e/wembley-5590-12-1.jpg
  22. https://www.crockettandjones.com/media/catalog/product/cache/1/small_image/500x/9df78eab33525d08d6e5fb8d27136e95/b/e/belgrave-9427-12-1.jpg
  23. https://scontent-waw1-1.xx.fbcdn.net/v/t1.0-9/14222317_1874792149415234_5945556023561979837_n.jpg?oh=ed997de889187036f68626c197dd49f7&oe=5969A6F5
  24. https://dhb3yazwboecu.cloudfront.net/909/jumper_boots_carmina_80092_s.jpg
  25. https://leffot.com/wp-content/uploads/2014/11/MG_1196-feat-1024×521.jpg
  26. http://www.gettyimages.com/detail/news-photo/eden-anthony-politician-great-britain12-06-1897-foreign-news-photo/545068331#eden-anthony-politician-great-britain1206189714011977foreign-anthony-picture-id545068331
  27. The Elegance of…
  28. The Elegance of…
  29. The Elegance of…
  30. http://i.huffpost.com/gen/2302306/thumbs/o-PRINCE-CHARLES-570.jpg
  31. http://bensonandclegg.com/image/cache/data/Cufflinks%20-%20Enamel/744%20-%20Benson%20&%20Clegg%20Enamel%20Cufflinks-350×350.jpg
  32. http://bensonandclegg.com/image/cache/data/Cufflinks%20-%20Gold/9ct%20Gold%20Cufflinks-350×350.jpg
  33. The Elegance of…
  34. The Elegance of…
  35. The Elegance of…
  36. Joost Holscher, Fashion Design 1800-1940, Amsterdam 2001, s. 347.
  37. The Elegance of… (we współpracy ze sklepem Zbigniew Famuła Klasyczne Buty)
  38. The Elegance of… (we współpracy ze sklepem Zbigniew Famuła Klasyczne Buty)

 

  • Sztukas Wojenny Dandwaffe

    Doskonały artykuł. Nie sposób oprzeć się zadaniu pytania, tradycyjnie towarzyszącego dyskusjom o smokingu – jak znajdujesz połączenie strollera z czarnymi lotnikami zamiast oksfordów?

    • Dawid

      To bardzo ciekawe pytanie, które odnosi się ogólnie do porównania oksfordów i lotników w kontekście tradycyjnych ubiorów. Osobiście uważam, że do tradycyjnego strollera zdecydowanie bardziej pasują oksfordy. Wpływa na to kilka czynników: aspekt tradycyjny oraz wizualny – oksfordy poprzez użycie nakładanego noska skracają optycznie stopę, a lotniki ją jednak wydłużają. Myślę że w tym wypadku równie ważne jest dobranie odpowiedniego kształtu kopyta – bardzo wyciągnięte w stylu włoskim lub francuskim raczej nie będzie polecane. Podsumowując… osobiście zdecydowanie skłaniam się ku oksfordom, jeśli jednak ktoś koniecznie chciałby użyć lotników to poleciłbym raczej mniej formalną wersję strollera (np dwurzędowa marynarka i spodnie w POW). Sam temat porównania lotników i wiedenek na pewno poruszę w osobnym wpisie. 🙂

    • Dawid

      To bardzo ciekawe pytanie, które odnosi się ogólnie do porównania oksfordów i lotników w kontekście tradycyjnych ubiorów. Osobiście uważam, że do tradycyjnego strollera zdecydowanie bardziej pasują oksfordy. Wpływa na to kilka czynników: aspekt tradycyjny oraz wizualny – oksfordy poprzez użycie nakładanego noska skracają optycznie stopę, a lotniki ją jednak wydłużają. Myślę że w tym wypadku równie ważne jest dobranie odpowiedniego kształtu kopyta – bardzo wyciągnięte w stylu włoskim lub francuskim raczej nie będzie polecane. Podsumowując… osobiście zdecydowanie skłaniam się ku oksfordom, jeśli jednak ktoś koniecznie chciałby użyć lotników to poleciłbym raczej mniej formalną wersję strollera (np dwurzędowa marynarka i spodnie w POW). Sam temat porównania lotników i wiedenek na pewno poruszę w osobnym wpisie. 🙂

  • Henry M. Stanley

    Ciekawi mnie jedna rzecz, jakie są zasady zapinania i rozpinania guzików w strojach złożonych z marynarki i kamizelki? Wielokrotnie można się spotkać z noszeniem marynarki rozpiętej, także w tym poście ( ale na szczęście nie dwurzędowej 🙂 ). I jeszcze jedno, jeśli stresseman nawiązuje do żakietu, może dobre byłoby​ zapięcie na styk?
    Ps. Mała zgryźliwość. Czy gors jest dziś nieodpowiedni także we fraku? 😉

    • Dawid

      Jeśli pod marynarką znajduje się kamizelka nie ma potrzeby zapinania marynarki. Co do stressemana to zapięcie zwykłej marynarki „na styk” mija się trochę z sensem i nie było wykorzystywane.

      Koszula z usztywnianym gorsem czasami wykorzystywana jest tylko w przypadku strojów wieczorowych. Będzie jak najbardziej odpowiednia przy bardziej formalnych smokingach i koniecznie w przypadku fraka. Osobiście jestem gorącym zwolennikiem koszul z usztywnionym gorsem lecz nie widzę dla nich innego zastosowania niż stroje wieczorowe.